مجله پژوهش محتوای آموزشی و مفید در مجله اینترنتی پژوهش
شاید این مطالب برایتان مفید باشد
تحلیل گفتمان در رسانههای خبری
تحلیل گفتمان (Discourse Analysis) در رسانهها، فراتر از بررسی کلمات ساده است؛ این حوزه به مطالعه این میپردازد که چگونه زبان در بسترهای اجتماعی و سیاسی، معنا تولید میکند و چگونه رسانهها از طریق چینش واژگان، قدرت و ایدئولوژی خود را اعمال میکنند.
۱. مفهوم تحلیل گفتمان در فضای خبری
در دنیای خبر، هیچ متنی کاملاً “بیطرف” نیست. هر خبر حاوی لایههای پنهانی است که بازتابدهنده دیدگاههای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی منبع خبر است. تحلیل گفتمان به ما کمک میکند تا بفهمیم:
-
چه کسی سخن میگوید؟
-
برای چه کسی سخن میگوید؟
-
چه حقایقی برجسته شده و چه واقعیتهایی نادیده گرفته شدهاند؟
۲. تکنیکهای رایج در تحلیل گفتمان خبری
تحلیلگران برای کالبدشکافی یک متن خبری، معمولاً بر روی عناصر زیر تمرکز میکنند:
-
برجستهسازی و حاشیهرانی: انتخاب اینکه کدام بخش از یک واقعه در تیتر اول قرار بگیرد و کدام بخش در انتهای متن حذف یا تضعیف شود.
-
نامگذاری و برچسبزنی: استفاده از واژگانی با بار معنایی متفاوت. برای مثال، تفاوت میان استفاده از کلمه «شبهنظامی» در مقابل «مبارز آزادی».
-
پیشفرضانگاری: گنجاندن مفاهیمی در متن که خواننده ناخودآگاه آنها را به عنوان حقیقت مطلق میپذیرد، بدون اینکه سؤالی درباره صحت آنها مطرح شود.
۳. تحلیل گفتمان انتقادی (CDA)
یکی از شاخههای اصلی این حوزه، تحلیل گفتمان انتقادی است. در این رویکرد، هدف فاش کردن نابرابریهای قدرت است. رسانههای بزرگ غالباً با استفاده از استراتژیهای زبانی، “ما” (گروه خودی) را مثبت و “آنها” (دشمن یا رقیب) را منفی جلوه میدهند.
نکته کلیدی: طبق مدل «نورمن فرکلاف»، تحلیل گفتمان شامل سه سطح است: متن (شکل واژگان)، رویه گفتمانی (تولید و مصرف خبر) و رویه اجتماعی (تأثیر خبر بر جامعه).
۴. نقش استعاره و چارچوببندی (Framing)
رسانهها با استفاده از چارچوببندی، به مخاطب میگویند که «چگونه» درباره یک موضوع فکر کند.
-
مثال: اگر یک بحران اقتصادی به عنوان یک «طوفان طبیعی» توصیف شود، ذهن مخاطب ناخودآگاه آن را غیرقابل کنترل میبیند. اما اگر به عنوان یک «اشتباه مدیریتی» قاببندی شود، مخاطب به دنبال مقصر خواهد گشت.
نتیجهگیری
تحلیل گفتمان در رسانههای خبری، سواد رسانهای ما را ارتقا میدهد. با درک این تکنیکها، ما دیگر مصرفکننده منفعل اخبار نیستیم، بلکه میتوانیم لایههای پنهان قدرت و جهتگیریهای سیاسی پشت هر تیتر را تشخیص دهیم.
بررسی تاثیر بازاریابی دیجیتال بر رفتار مصرفکننده
اعتیاد به شبکههای اجتماعی و راههای مقابله با آن
